Stres przedstartowy oraz meczowy jest reakcją całkowicie normalną i naturalną. Towarzyszy niemal każdemu sportowcowi – od amatora po olimpijczyka. Jako psycholog sportowy w swojej codziennej pracy z zawodnikami często pomagam im przejść drogę. Jaką? Od walki ze stresem do czegoś znacznie ważniejszego: do jego akceptacji i zrozumienia. Dlaczego zmiana podejścia do stresu w sporcie jest kluczowa? Wydaje się, że to jedyna droga, aby zamiast nas paraliżować – zaczął nas wspierać.
Stres: pomaga czy przeszkadza?
Wokół stresu narosło wiele mitów. Często słyszy się, że „stres mobilizuje do działania”. Rzeczywistość bywa jednak bardziej skomplikowana. Nie każdy stres oznacza automatyczną gotowość startową.
Wielu sportowców mierzy się na starcie z bardzo negatywnymi odczuciami. Doświadczają tzw. dystresu – stanu, który objawia się:
- „paraliżem” decyzyjnym i ruchowym
- natłokiem negatywnych myśli lub pustką w głowie
- napięciem mięśniowym, które utrudnia płynną grę lub bieg
Dla takich zawodników niezbędne jest znalezienie drogi do tego, aby emocje przestały być wrogiem. Aby się tego uczyć, potrzebujemy wypracować sposoby, które pomogą utrzymać pobudzenie na sprzyjającym, optymalnym poziomie.
Dlaczego tak ważne jest. aby rozwijać indywidualne style radzenia sobie ze stresem?
Przede wszystkim różnimy pod wieloma względami, chociażby poziomem pobudzenia, przy którym nasze ciało i umysł funkcjonują optymalnie (tzw. Indywidualna Strefa Optymalnego Funkcjonowania – IZOF). Nasze automatyczne i intuicyjne reakcje na presję nie są złe, ale… nie zawsze wspierają nas w realizacji celów. Aby to zmienić i zacząć świadomie zarządzać energią przedmeczową, potrzebujemy otworzyć się i uważnie przyglądać własnemu ciału oraz myślom.
W gabinecie psychologa sportowego dobieramy więc narzędzia dopasowane do indywidualnego profilu. Wśród nich kluczowe są:
- Techniki oddechowe i relaksacyjne – pozwalające obniżyć tętno i opanować drżenie rąk
- Właściwe wyznaczanie celów – przekierowanie uwagi z wyniku (na który nie masz 100% wpływu) na proces i konkretne zadania
- Pozytywna mowa wewnętrzna (self-talk) – zmiana wewnętrznego krytyka w konstruktywnego trenera wspierającego Cię w trudnych momentach
A jaka jest najlepsza wiadomość dla każdego sportowca?
Rozwijając własne sposoby radzenia sobie pod wpływem presji, wykorzystujemy niesamowite kompetencje naszego układu nerwowego oraz neuroplastyczność mózgu. Twoje dotychczasowe, paraliżujące reakcje nie są przypisane Ci na stałe. Mózg potrafi tworzyć nowe połączenia neuronalne. Oznacza to, że odporności psychicznej i radzenia sobie ze stresem można się po prostu nauczyć – tak samo jak celnego strzału, serwisu czy techniki biegowej.
Jeśli chcesz zrobić pierwszy krok, zadaj sobie ważne pytanie.
Zanim przejdziesz do wdrażania zaawansowanych technik, zacznij od autorefleksji:
Jak reagujesz na stres, kiedy się pojawia?
Co dokładnie wtedy robisz?
Zapisz swoje obserwacje. A jeśli czujesz, że potrzebujesz wsparcia na tej drodze i chcesz, aby stres przedstartowy bądź meczowy w końcu stał się Twoim sprzymierzeńcem – zapraszam Cię do indywidualnej współpracy psychologicznej. Razem odkodujemy Twoje reakcje i zbudujemy strategię, która pozwoli Ci pokazać pełnię możliwości na kolejnych zawodach.
